Ga direct naar de inhoud
Naar de homepage van AMLC

Financial Crime Scripting

16 oktober 2020 11:53

Interview met projectleider Financial Crime Scripting: Teun van Ruitenburg (Team Follow the Money)

Om maar meteen met de deur in huis te vallen; wie is Teun van Ruitenburg?
Ik ben criminoloog, en werk sinds mei 2019 bij de afdeling Beleid & Strategie van het Functioneel Parket. Vanuit die afdeling ben ik volledig werkzaam bij Team Follow the Money. Hiervoor heb ik 4,5 jaar bij de Sectie Criminologie van de Erasmus universiteit Rotterdam gewerkt. Hier heb ik promotieonderzoek gedaan naar de aanpak van outlaw motorcycle gangs in Nederland, welk onderzoek ik in mei van dit jaar heb verdedigd. Ik vind het een heel interessante uitdaging om in mijn huidige functie de wetenschap aan de praktijk te verbinden, en andersom. Dit is ook één van de rollen die ik binnen team Follow the money vervul; op wat voor manier kan de wetenschap helpen bij het zichtbaar maken van crimineel vermogen?

En voordat we de inhoud in gaan, wat doet team Follow the Money?
Met team Follow the Money slaan het Functioneel Parket en de FIOD de handen ineen om onzichtbaar crimineel vermogen zichtbaar te maken en daar nieuwe signalen voor de opsporing uit op te werken. Deze signalen zijn het resultaat van datagedreven onderzoek in bestaande én nieuwe bronnen waarop vernieuwende indicatoren worden toegepast. Binnen het team komen de werelden van big data en financiële recherche samen. Gegenereerde signalen worden overgedragen aan onze samenwerkingspartners. Onze focus is breder dan alleen afpakken en witwassen, en wij werken voornamelijk regionaal. We zijn gestart in de regio Rotterdam en we zitten nu in midden-Nederland. We laten de regio’s kennismaken met onze manier van werken zodat ze deze op den duur zelf kunnen voortzetten.

Je bent projectleider financial crime scripting, say what? Eerst maar eens: wat is crime scripting?
Crime scripting is het opsplitsen en analyseren van het logistieke proces van specifieke criminele activiteiten. Zo kan het criminele proces van hennepteelt worden opgesplitst in het verwerven van een locatie, het inrichten daarvan, de aanschaf van kweekmateriaal, kweek, oogst en opslag, afzet en tot slot het gebruik van de opbrengst. Vervolgens maakt het model duidelijk van welke dienstverleners en gelegenheden (in de boven- en onderwereld) de crimineel afhankelijk is voor het met ‘succes’ doorlopen van deze stappen. Wanneer je immers begrijpt van welke factoren en omstandigheden een crimineel afhankelijk is voor het plegen van criminaliteit, wordt ook duidelijk op welke wijze dit proces kan worden gefrustreerd. De verschillende barrièremodellen die de afgelopen jaren binnen verschillende overheidsdiensten zijn en worden ontwikkeld zijn het directe resultaat van deze methodiek.

En nu de stap naar financial crime scripting?
Waar barrièremodellen weliswaar duidelijk zicht geven op de verschillende stappen van criminele activiteiten, valt op dat binnen de beschikbare scripts nog maar weinig aandacht is voor de rol van financiën bínnen deze stappen. Door nu met een ‘financiële bril’ naar crime scripts te kijken proberen wij financial crime scripts te ontwikkelen die dus ook zicht geven op de rol van financiën binnen het crime script van een specifieke criminele activiteit. Een dergelijk financial crime script kan in andere woorden inzichtelijk maken op welke plaatsen binnen het crime script de crimineel tevens afhankelijk is van geld. Om het voorbeeld van hennepteelt nog een keer aan te halen; de crimineel heeft financiën nodig om de grondstoffen en verworven locatie te betalen, net zoals de hennepknippers betaald moeten worden voor hun diensten. Daarna kan het zo zijn dat er voor het vervoer van de oogst en het afval weer geld nodig is ten behoeve van het huren van een busje. Betalingen die in dit proces gedaan worden kunnen ook weer gedaan worden met eerder crimineel verdiend geld. Met dit simpele voorbeeld wordt duidelijk dat financial crime scripting een potentieel waardevolle methodiek is om de geldstromen bij (georganiseerde) criminaliteit te onderzoeken en financiële structuren bloot te leggen. Op dezelfde wijze kan er immers ook een financial crime script gemaakt worden van bijvoorbeeld cocaïnehandel, wapenhandel of specifieke vormen van fraude.

Het ontwikkelen van een financial crime script is nieuw. Zowel binnen de opsporing als binnen de wetenschap wordt er nog beperkt gebruik gemaakt van deze methodiek. Er zijn natuurlijk wel crime scripts van financieel-economische delicten zoals witwassen[1], maar ook deze scripts laten ‘enkel’ zien welke stappen een crimineel moet doorlopen om te kunnen witwassen en bijvoorbeeld niet hoeveel geld het de crimineel kost óm deze stappen te doorlopen.

De meerwaarde van een financial crime script is dat het helpt om meer met een financiële bril naar criminaliteit te kijken. Dit is belangrijk omdat criminelen in de meeste gevallen natuurlijk uit zijn op financieel gewin. Wanneer men zicht heeft op de geldstromen van een criminele activiteit, kan het ontwikkelde financial crime script nadien ook fungeren als raamwerk bij het vergaren van bewijs in strafrechtelijke onderzoeken, het afpakken van criminele winsten, maar ook bij het opwerpen van (financiële) barrières bij private partijen.

Een financial crime script is dus niet alleen van belang voor overheidspartijen, maar ook voor private partijen?
Zeker, financial crime scripts zouden extra inzichten kunnen bieden die met private partijen gedeeld kunnen worden om aan de voorkant criminaliteit te herkennen en te dwarsbomen.

Klinkt interessant, maar ook heel groots. Hoe hou je het project behapbaar?
We gaan binnen dit project focussen op één criminele activiteit, namelijk cocaïnehandel in Nederland. Daarbij zal niet gekeken worden naar het productieproces van cocaïne in het buitenland en ook in eerste instantie niet naar de eventuele export van de geïmporteerde cocaïne naar het buitenland. Wel zal er gekeken worden naar de financiële stromen vanaf import, dus uithalen, bewerken, verpakken, en handel. Tot aan de verkoop aan de gebruiker.

Is het idee dat je het script van het gronddelict in beeld brengt en dat dit kan helpen bij de aanpak van witwassen, of zou je uiteindelijk ook een script voor witwassen kunnen ontwikkelen? Een voordeel van de witwasaanpak is immers dat niet gefocust hoeft te worden op het gronddelict.
Beide vragen kan ik met ‘ja’ beantwoorden. Ten eerste denk ik dat je met een financial crime script van een gronddelict beter zicht kan krijgen op hoeveel geld de verschillende rollen of facilitators (in het algemeen) binnen een script verdienen, welke inzichten ook weer van belang kunnen zijn tijdens een witwasonderzoek. Tegelijkertijd is witwassen natuurlijk ook een zelfstandig delict dat op verschillende manieren uitgevoerd kan worden, wat vervolgens dus ook weer kan worden uitgewerkt in verschillende financial crime scripts. Het zou heel mooi en waardevol zijn om in de toekomst verschillende financial crime scripts te hebben ontwikkeld, waarbij ook meteen duidelijk is hoe deze scripts in werkelijkheid met elkaar vervlochten zijn. Immers, waar in elke processtap van een criminele activiteit door verschillende criminelen geld wordt verdiend, moet ook in elk stap geld worden witgewassen.

Succes met jullie project, keep us posted!


[1]https://researchportal.port.ac.uk/portal/en/theses/improving-the-prevention-of-money-laundering-in-the-united-kingdom(8ca206d0-fc37-469e-8717-653eb68b41c3).html